Oyun Terapisi

Oyun terapisi nedir, ne değildir?

Yetişkinler dertlerini anlatırken kelimeleri kullanır, çocuklar ise oyuncakları. Bir çocuk "korkuyorum" ya da "kardeşimi kıskanıyorum" diyemeyebilir; ama oyuncak bebeği defalarca yatağından düşürebilir ya da kum tepsisinde kocaman bir duvar örerek evini koruyabilir. Oyun terapisi bu doğal dili kullanır. Bu terapide psikolog, çocuğun kurduğu oyunun içine nazikçe girer; ne olup bittiğini merakla takip eder ve oyunda beliren öfkeyi, korkuyu ya da sevinci çocuğun diliyle sesli olarak tanımlar.

Oyun terapisi

• Okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklar için tasarlanmıştır.
• Belirli bir amaç ve plan doğrultusunda yürütülür.
• Aileyle düzenli görüşmeleri de kapsar.
• Çocuğun kendi hızına ve diline saygı gösterir.

Oyun terapisi değildir

• Çocuğun yalnızca vakit geçirdiği bir oyun saati değildir.
• Çocuğa öğüt verilen ya da davranışı düzeltilen bir ders değildir.
• Ailenin dışarıda bırakıldığı bir süreç değildir.
• Her davranış sorununun tek başına çözümü değildir.

Hangi durumlarda uygundur?

Oyun terapisi; sık ve yoğun öfke nöbetleri, ayrılık kaygısı ve korkular, gece kâbusları ve yalnız uyuyamama, kardeş doğumu sonrası görülen gerileme, anne baba ayrılığı ya da taşınma gibi büyük değişikliklerin ardından gelen içe kapanma, yakın bir kaybın ardından değişen davranışlar, hastane deneyimleri ve okul uyum güçlükleri gibi pek çok durumda kullanılır. Daha önce tuvalet alışkanlığı kazanmış bir çocuğun yeniden altını ıslatmaya başlaması ya da konuşmayı bilen bir çocuğun bebek gibi konuşmaya başlaması gibi gerilemeler de sık başvuru nedenlerindendir.

Kum tepsisi ve diğer araçlar

Oyun odasındaki her malzemenin bir amacı vardır. Kum tepsisi, çocuğun minik evler, ağaçlar, hayvanlar, insanlar ve araçlarla kendi dünyasını kurmasına olanak tanır; çocuk kuma neyi nereye yerleştirdiğini anlatırken içindeki düzeni de dışa vurur. Bebek evi ve aile figürleri evdeki ilişkileri, kuklalar söylemesi zor olanı bir başkasının ağzından söylemeyi, boyalar ve oyun hamuru ise yoğun duyguları şekle dökmeyi kolaylaştırır. Duygu kartları ve hikâye kitapları, biraz daha büyük çocuklarda duyguları adlandırmak için kullanılır.

Seanslar nasıl ilerler?

Seanslar genellikle haftada bir, kırk beş dakika kadar sürer. Kimi oturumlarda oyunun yönünü tamamen çocuk belirler; psikolog onun oyununu izler, yansıtır ve çocuğun güvende hissetmesini sağlar. Bazı seanslarda ise psikolog belirli bir konuyu çalışmak için bir oyun önerir: Örneğin ameliyat olacak bir çocukla oyuncak hastane kurmak ya da yeni bir kardeşi olacak bir çocukla bebek figürleriyle aile oyunu oynamak gibi. Seansın sonunda oyuncaklar birlikte toplanır ve bir sonraki buluşma hatırlatılır; bu küçük ritüel çocuğa öngörülebilirlik duygusu verir.

Terapinin evreleri

Tanışma

İlk görüşme yalnızca anne babayla yapılır; çocuğun gelişimi, aile yaşamı ve başvuru nedeni konuşulur. Ardından çocuk oyun odasıyla tanışır. İlk seanslarda amaç, çocuğun psikologla güvenli bir bağ kurmasıdır.

Oyun

Çocuğun oyunlarında tekrar eden temalar ortaya çıkar ve zamanla değişmeye başlar. Örneğin sürekli kaza ve yıkım sahneleri kuran bir çocuğun oyunlarına kurtarma ve onarım sahneleri eklenir.

Kapanış

Bitişten birkaç seans önce çocuğa kalan buluşma sayısı somut olarak gösterilir. Son seanslarda yolculuk birlikte hatırlanır ve vedalaşma özenle hazırlanır.

Aileden beklenenler, aileye sunulanlar

Aileden beklenenler

• Çocuğu her hafta aynı gün ve saatte getirmeye özen göstermek
• Evde ya da okulda yaşanan önemli değişiklikleri haber vermek
• Görüşmelerde konuşulan küçük ev uygulamalarını sabırla denemek

Aileye sunulanlar

• Belirli aralıklarla yalnızca anne babayla yapılan değerlendirme görüşmeleri
• Oyunlarda öne çıkan konuların çocuğun mahremiyetine saygıyla aktarılması
• Günlük hayata uyarlanabilecek pratik öneriler
• Aile isterse sınıf öğretmeniyle bilgi alışverişi

Evde küçük destekler

Oyun terapisinin etkisi, evde atılan küçük adımlarla güçlenir. Gün içinde çocuğun duygularını adlandırmak (“Parka gidemeyince hayal kırıklığına uğradın”), akşam rutinini her gün aynı sırayla yapmak ve resimli bir çizelgeyle görünür kılmak, öfke anlarında çocuğu cezalandırmak yerine önce sakinleşmesine yardım etmek bu adımların başında gelir. Kısa ama düzenli birlikte oyun zamanları da çocuğun anne babasıyla bağını güçlendirir; bu zamanlarda oyunun yönetimini çocuğa bırakmak önemlidir.

Ne kadar sürer?

Çocukların çoğunda bir dönem, yani üç dört ay içinde aileyi rahatlatan bir değişim görülür; yaşanan zorluğun niteliğine göre süre uzayabilir. İlerlemenin işaretleri hem oyun odasında hem evde görülür: Kum tepsisindeki sahnelerin sakinleşmesi, evde bağırarak ağlama krizlerinin azalması, geceleri kendi yatağında sabaha kadar uyuyabilmek, teneffüste arkadaşlarına katılmak ve “üzüldüm”, “kızdım” gibi kelimeleri kullanmaya başlamak.

Ne zaman başka bir destek gerekir?

Çocuk yaşıtlarına göre çok geç konuşuyorsa ya da başkalarıyla neredeyse hiç etkileşim kurmuyorsa, sınıfta yerinde duramadığı için sürekli uyarı alıyorsa, kendini yaralıyorsa veya yemek yemeyi uzun süre reddediyorsa, terapiye ek olarak bir çocuk psikiyatri uzmanından randevu almak gerekir.

Kocaeli'de oyun terapisi randevusu

Randevu formunda görüşmenin "Çocuğum" için olduğunu işaretleyin. Telefonda önce yalnızca anne ve babanın katılacağı tanışma görüşmesinin gününü kararlaştırırız.

Sık sorulan sorular