Kocaeli Çocuk Psikoloğu

Çocuklar ve gençler için dört terapi

Oyun terapisi: Kum tepsisi, kuklalar, boyalar ve minik figürlerle kurulan oyunlar aracılığıyla, sözcüklerin henüz yetmediği yaşlarda duyguların dışa vurulmasını sağlar.

Ergen terapisi: Ortaokul ve lise çağındaki gençlerin kimlik, arkadaşlık, aile ve okul konularındaki sorularını, konuşulanların aileye taşınmayacağını bilerek ele aldığı görüşmelerdir.

Aile terapisi: Evdeki gerginlik tek bir çocuğun meselesi olmaktan çıkıp herkesi etkilemeye başladığında, aile üyelerinin birlikte katıldığı oturumlarla yürütülür.

Sınav kaygısı: Çalıştığı hâlde sınav kâğıdını görünce donup kalan, sınav haftalarında uykusu ve iştahı bozulan öğrencilere yönelik kısa süreli bir çalışmadır.

Yaşa göre yaklaşım

Üç ile altı yaş arasındaki çocuklar kendilerini neredeyse yalnızca oyunla ifade eder; bu yaşlarda anne babayla yapılan görüşmeler en az çocukla yapılan seanslar kadar önemlidir. Yedi ile on bir yaş arasında çocuk duygularını kelimelere dökmeye başlar, ancak oyun ve çizim hâlâ en rahat anlatım yoludur; okul ve arkadaşlık konuları öne çıkar. On iki yaşından sonra ise görüşmeler daha çok konuşmaya dayanır, gencin mahremiyet ihtiyacı artar ve aileyle yapılan görüşmeler gencin onayıyla planlanır.

Ailenin yeri

Çocuklarla yürütülen her çalışmada aile sürecin doğal bir ortağıdır. Belirli aralıklarla yalnızca anne babayla görüşmeler yapılır; bu görüşmelerde çocuğun genel durumu paylaşılır, evde uygulanabilecek öneriler konuşulur ve anne babanın kendi zorlandıkları anlar dinlenir. Çocuğun seanslarda anlattıklarının ayrıntıları ise onun güvenini korumak için gizli tutulur. Anne babanın birbiriyle tutarlı davranması, çocuğun değişiminin kalıcı olmasının en önemli koşullarından biridir. Büyükanne, büyükbaba ya da bakıcı gibi çocuğun gününün önemli bir kısmını paylaşan kişilerin de önerilerden haberdar olması, evde aynı dilin konuşulmasına yardım eder.

İlk görüşme nasıl planlanır?

Okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklar için ilk buluşmaya çocuk gelmez; psikolog önce anne ve babayı dinler. Bebeklikten bugüne gelişim, evdeki gün akışı, okulda neler olduğu ve ailenin neden endişelendiği bu buluşmanın ana başlıklarıdır; çocuğa bir sonraki hafta neyin nasıl anlatılacağı da burada kararlaştırılır. Gençlerde ise ilk dakikalar hep birlikte geçer, sonra genç ve anne baba sırayla tek başına dinlenir. Ayrı yaşayan ebeveynlerin de ikisinin sürece katılması, çocuğun iki evdeki hâlinin anlaşılmasına yardım eder.

Ne zaman başvurmalı?

Çocukların gelişim hızları farklıdır ve bazı davranışlar zamanla kendiliğinden düzelir. Ancak fark ettiğiniz değişiklik bir ayı aşkın süredir devam ediyor, çocuğunuzun derslerine, arkadaşlarına ya da evdeki huzura yansımaya başladıysa, uzman görüşü almak için beklemeye gerek yoktur. Sık ve uzun öfke nöbetleri, yalnız uyuyamama ve gece korkuları, okula gitmek istememe, kardeş doğumundan sonra görülen gerileme, içe kapanma, notlarda ani düşüş ve sınav dönemlerinde yoğun bedensel yakınmalar sık başvuru nedenleridir.

Çocuğunuzu görüşmeye hazırlamak

Çocuğa görüşmeyi önceden ve dürüstçe anlatmak önemlidir. Küçük çocuklar için "duygular hakkında konuşan, oyun oynayan biriyle tanışacağız" demek yeterlidir. Okul çağındaki çocuklara neden gittiğinizi sade ve suçlamayan bir dille açıklayabilirsiniz. Gençlere ise görüşmeye gidip gitmeme kararında söz hakkı tanımak ve odada söylediklerinin aileye anlatılmayacağını baştan bilmelerini sağlamak, ilk adımı kolaylaştırır. Terapiyi bir ceza ya da tehdit olarak kullanmamak, ilk görüşmenin olumlu başlamasını sağlar.

Boşanma ve büyük değişiklikler

Ailede bir ayrılık yaşandığında, yeni bir eve ya da şehre geçildiğinde, okul değiştiğinde veya eve yeni bir bebek geldiğinde çocuğun bir süre altını yeniden ıslatması, geceleri uyanması ya da çabuk parlaması sık görülür. Bu dönemlerde çocuğa olan biteni yaşına uygun ve dürüst bir dille anlatmak, günlük düzeni olabildiğince korumak ve duygularını ifade etmesine izin vermek önemlidir. Değişikliğin ardından aylar geçmesine rağmen zorluklar sürüyorsa, kısa süreli bir terapi çocuğun uyumunu kolaylaştırabilir.

Seans günlerinde evde

Terapi günleri çocuklar için duygusal olarak yorucu olabilir. Seanstan çıkan bir çocuğu soru yağmuruna tutmak yerine, anlatmak isterse dinlemek ve akşamı sakin geçirmek iyi gelir. Bazı çocuklar seanstan sonra daha neşeli, bazıları ise daha sessiz ya da huysuz olur; ilk haftalarda görülen bu dalgalanmalar olağandır. Fark ettiğiniz değişiklikleri kısa notlarla kaydetmeniz ve aile görüşmelerinde paylaşmanız, çalışmanın yönünü belirlemeye yardım eder.

Okulla iş birliği

Öğretmenler, çocuğun evde görülmeyen yanlarına tanıklık eder. Anne baba uygun görürse öğretmenden kısa bir yazılı gözlem istenebilir ya da rehberlik servisiyle görüşülebilir; okulda yapılabilecek küçük düzenlemeler önerilebilir. Okulla paylaşılacak bilgiler her zaman önce aileyle konuşulur.

Ne zaman başka bir destek gerekir?

Yaşıtlarının çok gerisinde kalan konuşma ya da sosyal beceriler, sınıfta sürekli uyarı almaya yol açan dikkat ve hareketlilik sorunları, aylarca süren mutsuzluk, kendine zarar verme ve yemek yemeyi reddetme gibi durumlarda, bir çocuk psikiyatristinden de randevu alınmalıdır.

Sık sorulan sorular