Aile Terapisi

Aile terapisi nedir, ne değildir?

Bir ailede her bireyin hâli, diğerlerini de etkiler. Bir çocuğun okulda yaşadığı güçlük evdeki gerginliği artırabilir; evdeki gerginlik de çocuğun güçlüğünü büyütebilir. Aile terapisi bu karşılıklı etkileşimi merkeze alır. Terapide tek bir kişiyi sorunun kaynağı olarak görmek yerine, ailenin birlikte nasıl işlediğine bakılır: Kararlar nasıl alınıyor, duygular nasıl ifade ediliyor, kim kime daha yakın, anlaşmazlıklar nasıl çözülüyor? Amaç, evdeki herkesin daha çok duyulduğu ve sorunların birlikte ele alınabildiği bir düzen kurmaktır.

Aile terapisi

• Ailenin birden fazla üyesiyle birlikte yürütülür.
• Aile içi ilişkilere ve iletişim biçimlerine odaklanır.
• Her aile üyesinin bakış açısına yer açar.
• Evde uygulanabilecek somut öneriler içerir.

Aile terapisi değildir

• Ailenin "sorunlu" üyesinin tek başına ele alındığı bir süreç değildir.
• Suçlu aranan bir mahkeme değildir.
• Psikoloğun aile kurallarını belirlediği bir ders değildir.
• Yalnızca kriz yaşayan ailelere yönelik değildir.

Aileler hangi dönemlerde destek alıyor?

Aileler de tıpkı bireyler gibi gelişim dönemlerinden geçer ve her geçiş yeni uyumlar gerektirir. İlk çocuğun doğumu, çocukların okula başlaması, ergenliğe giriş, çocukların evden ayrılması, emeklilik ya da yaşlanan bir büyüğün bakımını üstlenmek bu geçişlere örnektir. Bunların yanında boşanma ve yeniden evlilik, taşınma ya da göç, bir aile üyesinin ağır hastalığı ya da kaybı da aile dengesini sarsabilir.

Ailelerin terapiye en sık getirdiği yakınmalar şunlardır: evde sık ve uzun tartışmalar, kardeşler arasında bitmeyen kavgalar, ergenle anne baba arasındaki gerilimin tırmanması, eşlerin çocuk yetiştirme konusunda anlaşamaması, aile üyelerinin birbirinden uzaklaşması ve bir çocuğun davranış sorunlarının bütün evi etkilemesi.

Aile haritası çalışması

Aile terapisinin ilk görüşmelerinde sık kullanılan araçlardan biri aile haritasıdır. Bu çalışmada ailenin birkaç kuşağı bir kâğıda çizilir; kimin kiminle yakın, kimin kimden uzak olduğu, kayıplar, ayrılıklar ve aileye özgü alışkanlıklar konuşulur. Haritayı birlikte çizmek, aile üyelerinin kendi ailelerine dışarıdan bakmasını sağlar. Bazen bugünkü bir tutumun, örneğin hiç ağlamamanın ya da öfkeyi bastırmanın, kuşaklar boyunca taşındığı fark edilir.

Seanslar nasıl ilerler?

Seanslara konuya göre bütün aile, yalnızca anne baba ya da anne baba ile bir çocuk katılabilir. Psikolog herkesin söz almasını sağlar; en küçük çocuğun söyledikleri de en az yetişkinlerinki kadar önemsenir. Küçük çocuklar için çizim, oyuncak figürler ya da kısa oyunlar kullanılır. Zaman zaman evde yaşanan bir an seansta canlandırılır, örneğin akşam yemeği masasında çıkan bir tartışma, ve o an kimin ne hissettiği konuşulur.

Seans aralıkları genellikle bireysel terapiden daha uzundur; aileler çoğunlukla on beş günde bir gelir; aradaki zaman, konuşulanların ev hayatında sınanması için gereklidir.

Terapinin evreleri

Tanışma

İlk görüşme genellikle anne babayla yapılır; başvuru nedeni, ailenin yapısı ve daha önce denenen çözümler konuşulur. Sonraki seanslara kimlerin katılacağına birlikte karar verilir.

Değişim

Aile birlikte gelir; tekrarlayan döngüler fark edilir, yeni iletişim yolları denenir ve evde uygulanacak küçük değişiklikler belirlenir.

Sürdürme

Aile yeni alışkanlıklarını kendi başına sürdürmeye başladıkça seanslar seyrekleşir; gelecekte zorlanılabilecek dönemler için ortak bir plan yapılır.

Aileden beklenenler, bizden beklenebilecekler

Aileden beklenenler

• Sonraki seanslara katılması kararlaştırılan aile üyelerinin düzenli gelmesi
• Seanslarda birbirinin sözünü kesmeden dinlemeye çalışmak
• Evde önerilen küçük değişiklikleri birlikte denemek

Bizden beklenebilecekler

• Hiçbir aile üyesini suçlamadan, herkese eşit alan açmak
• Çocukların yaşına uygun yöntemler kullanmak
• Ailede konuşulanların gizliliğini korumak
• İlerlemeyi aileyle birlikte değerlendirmek

Kardeşler arasında

Kardeş kavgaları neredeyse her evde yaşanır; ama bazı ailelerde bu kavgalar evin bütün havasını belirler hâle gelir. Terapide kardeşlerin her birinin kendini nasıl gördüğü, ailede hangi rolü üstlendiği ve anne babanın ilgisini nasıl paylaştıkları konuşulur. Her çocukla baş başa geçirilen kısa zamanlar, kıyaslamadan kaçınmak ve kardeşlerin anlaşmazlıklarını kendi aralarında çözmeleri için onlara basit bir yöntem öğretmek, sık önerilen adımlardır.

Ne kadar sürer?

Aile terapisi çoğu zaman birkaç ay içinde, aralıklı görüşmelerle tamamlanır. Akşam yemeklerinin yeniden birlikte yenmeye başlaması, kapıların daha az çarpılması, bir anlaşmazlığın ertesi güne taşınmadan konuşulabilmesi ve ailenin endişe duyduğu davranışın seyrekleşmesi, yolun doğru gittiğini gösterir.

Güvenlik ve başka destekler

Evde fiziksel ya da sözel şiddet yaşanıyorsa veya bir çocuğun temel bakımının aksadığı düşünülüyorsa, terapiden önce gelen konu herkesin güvende olmasıdır; bu durumda ilgili kurumlarla iş birliği yapılır. Aileden biri ağır bir ruhsal hastalık ya da bağımlılıkla mücadele ediyorsa, aile seansları onun bireysel tedavisinin yerini tutmaz; iki çalışma birbirini tamamlayacak şekilde yürütülür.

Kocaeli'de aile terapisi randevusu

Randevu formunda görüşmenin "Ailemiz" için olduğunu işaretleyin. Sizi arayarak ilk görüşmeyi anne babayla planlar, sonraki seanslara kimlerin katılacağını birlikte belirleriz.

Sık sorulan sorular